آماده کردن محصول برای صدور و یا انبار

پس از انتقال محصول برداشت شده به کارگاه بسته بندی و با اتاق آمایش (تهیه)، برحسب نوع محصول و ارزش اقتصادی آن کارهایی از جمله درجه بندی (بر مبنای کیفیت، شکل، اندازه ) التيام ، رنگ بری، سرد کردن اولیه و شستشو و بسته بندی بر روی آن انجام می گیرد ، که ذيلاً، بطور اختصار ، در باره هر کدام صحبت خواهد شد.

درجه بندی

محصولات برداشت شده همه یکنواخت و یکسان نیستند. این نایکنواختی و نایكسانی در کیفیت و قیمت آنها اثر می گذارد. امروزه در بیشتر ممالک محصولات باغبانی را برای مصارف داخلی و یا صادرات درجه بندی می کنند. برای سهولت و یکنواختی کار معمولاً استانده (استاندارد) های تنظیم شده ای برای هر واریته از یک محصول مشخصی وجود دارد. معمولاً ، محصول را به سه درجه عالی، یک و دو تقسیم بندی می کنند . در درجه عالی محصول باید از هر نظر بی نقص بوده و نایکنواختی فقط تا حدود ۵% (از نظر تعداد با وزن) قابل اغماض می باشد. در درجه یک عدم یکنواختی تا حدود ۱۰% قابل اغماض است و در درجه دو این مقدار به ۱۵% می رسد. درجه بندی محصولات ، معمولاً بر روی صفات بخصوص صورت می گیرد؛ مثلاً، در مورد گل رز طول ساقه گل ، در مورد درخت و درختچه قطر ساقه ، در مورد هندوانه وزن میوه، و در مورد پیاز قطر پیاز مورد نظر می باشد. اگر یک شاخه گل رز دارای تمام صفات عالی باشد اما مثلاً دم گل آن کوتاه باشد آن را جزء گروه یک و یا دو درجه بندی می کنند؛ همینطور در مورد سایر محصولات .

التيام

بسیاری از محصولات در ضمن عملیات برداشت، صدمه (زخم یا خراش) می بینند. صدمه حاصله باعث کوتاه شدن طول عمر محصول و امکان راه یافتن عوامل بیماریزا به داخل بافت آن می شود . برای جلوگیری از این امر، باید محصول را قبل از انبار و یا صادر کردن التیام داد. روش التيام دادن محصولات یکسان نیست و با در نظر گرفتن وضع فیزیولوژیکی بافت محصول تغییر می کند؛ برای مثال ، سیب زمینی را به مدت ۱ تا ۲ هفته در محفظه ای با دمای ۱۵ تا ۲۲ درجه سانتیگراد با رطوبت نسبی بالا (۹۰% تا ۹۵) قرار می دهند. در این مدت ، در نقاط زخم شده غده بافت پینه ای تشکیل می شود و سرانجام محل زخم را التیام می دهد .

رنگ بری

نتایج آزمایش ها و تجربیات نشان داده که طول عمر و قدرت تحمل ضربات مکانیکی در اکثر محصولات هنگام بلوغ که کاملاً نرسیده اند و رنگ آنها هنوز سبز تیره و یا کم رنگ است به مراتب بیشتر از حالت رسیده آنهاست. به همین دلیل، مقداری از محصولاتی را که قرار است در انبار نگاه دارند و یا به نقاط دوردست بفرستند معمولاً بصورت نرسیده برداشت می کنند، و یکی دو هفته قبل از مصرف آنها را به طريقه ای مصنوعی می رسانند. امروزه، با استفاده از گاز اتیلن در سطح تجارتی ، رنگ سبز میوه هایی مانند موز و پرتقال را بطور مصنوعی در مدت زمان کوتاهی از بین می برند و به بیانی دیگر میوه را بازار پسند و رسیده جلوه می دهند.
گاز اتیلن بر روی بافت های گیاهی اثرات زیاد و متفاوتی دارد که یکی از آنها خاصیت رنگ بری آنست : وقتی این گاز به داخل یاخته ها نفوذ کرد، باعث هیدرولیز شدن قسمت هایی از کلروپلاست شده و محافظ ملکول های سبزینه را از بین می برد و محیط را برای حمله آنزیم سبزینه ای (کلروفیلاز ) و شکستن ملکول سبزینه آماده می کند . معمولاً چون این عکس العمل ها در یاخته های اپیدرمی پوست میوه انجام می شود بافت های داخل میوه چندان تحت تاثیر قرار نمی گیرند .

سرد کردن اولیه

به کلیه عملیاتی که پیش از انبار کردن ، باعث تقلیل دمای محصول برداشت شده شود سرد کردن اولیه گویند . هدف از سرد کردن اولیه محصول عبارت است از :

الف: تقلیل شدت تنفس محصول.

ب : محدود کردن فعالیت موجودات ذره بینی بیماری زا

پ : پائین آوردن شدت تعرق و کم کردن وزن از دست رفته محصول

ت: کم کردن بار دسته های سرد کننده انبار اصلی و یا وسایل نقلیه مجهز به دستگاه سرد کننده.

روش های متداول سرد کردن اولیه محصول عبارتند از :

۴-۴-۱ : استفاده از هوای سرد – محصول را در اطاق ها یا دالان های سقف کوتاه و طولانی جا داده و از روی آنها هوای فشرده سرد (حدود صفر درجه سانتیگراد ) با ضریب چرخش زیاد عبور می دهند. استفاده از این روش تنها برای مقادیر زیاد محصول ، اقتصادی و مفید است . مزیت این روش اینست که ساختمان و یا وسایل پیچیده و گران قیمت لازم ندارد و اغلب می توان این کار را در محل انبار اصلی نیز انجام داد؛ اما مضار آن زیادتر است، زیرا مثلاً:

١- نیاز به وقت زیاد دارد .

٢- توزیع هوای سرد در داخل محصول بطور یکنواخت انجام نمی گیرد .

۳- میزان رطوبت از دست رفته محصول زیادتر از حد معمول می باشد .

۴-۴-۲ : استفاده از آب سرد – در این روش، محصول بطور مستقیم با آب در تماس است و چون ظرفیت حرارتی و سرعت انتقال حرارت آب زیادتر از هواست ، سرعت عمل آن به مراتب زیادتر از هوای سرد می باشد. در این سیستم ، آب بایستی دائماً سرد شود و در حالیکه در جریان است ، با کمک نیروی پمپ از روی تمام سطوح محصول عبور کند. در این سیستم ، می توان از روش های فشار قوی آب سرد نیز استفاده کرد. مزیت این روش در اینست که حرارت محصول در مدت زمان کوتاهی گرفته می شود و می توان مواد ضد عفونی کننده و باز دارنده رشد باکتری را نیز به آب اضافه کرد؛ وانگهی ، مساله تبخیر یا تعرق هم وجود نخواهد داشت؛ اما این سیستم نیاز به کارگر زیادتر دارد و در صورتیکه محصول بسته بندی شده باشد بسته ها باید ضد آب باشند.

شستن محصول

یکی از صفات مطلوب محصول، تمیز بودن آنست. اغلب محصولات برداشت شده ، به ذرات خاک ، دوده، پوست و مدفوع حشرات ، کپک های سیاه و باقیمانده سموم ، آلوده اند. وجود این مواد بر روی سطح خارجی میوه هایی مانند سیب ، هلو و پرتقال باعث بد منظره شدن آنها و تنزل قیمت می شود. در سیستم های مجهز ، محصولاتی مانند سیب، خرما، پرتقال ، سیب زمینی و خیار را شسته ، سپس بسته بندی و انبار می کنند. البته شستن محصول هر چند در بسیاری از موارد، الزامی است اما گزارش های متفاوتی در مورد مفید بودن عمل شستن محصول داده شده است. مثلاً شستن موز ، سبب به ئاخیر افتادن مرحله کلایمکتريک و طولانی شدن عمر محصول در انبار می شود؛ در حالیکه شستن خیار تا حدود ۵۰% از طول عمر آن در انبار می کاهد.
روی سطح خارجی میوه و سبزی ها لایه های طبیعی از جنس مواد مومی وجود دارد که برای محصول به منزله محافظ است؛ و از شدت تعرق و تنفس می کاهد و تا اندازه ای از حمله عوامل بیماریزا نیز جلوگیری می کند. معمولاً این مواد مومی در اثر شستن و یا خراش برداشتن محصول از بین می رود و لازم است که بطور مصنوعی ، یک لایه نازک چرب بر روی این نوع محصولات کشیده شود . اما باید توجه داشت که چرب کردن محصول باعث کندی تعادل هوا بین محصول و محیط اطراف نشود . ظاهر و طول عمر میوه هایی مانند سیب ، خیار و پرتقال که چرب شده اند بسیار قابل توجه می باشد و بخصوص انجام این کار، در محل هایی که برای طولانی کردن عمر محصول نمی توان از انبارهای سرد استفاده کرد بسیار سودمند است . برای کاربرد بهتر ماده چربی و جلا بخشیدن به محصول ، مقداری ماده امولسیون کننده به مواد چربی اضافه می کنند. استفاده از مواد چربی ، که در آب کاملاً قابل حل باشد، بلافاصله پس از شستن محصول امکان پذیر می باشد .

رنگ کردن میوه ها

تعدادی از میوه ها که بوسیله گاز اتیلن رنگ زدایی شده اند دارای رنگ زرد کم رنگ می شوند که چندان بازار پسند نیست . برای رفع این مشکل ، میوه هایی مانند پرتقال را با مواد رنگی مصنوعی رنگ می کنند. ماده رنگی که مورد تائید قرار گرفته و در سطح تجارتی برای رنگ کردن پرتقال مورد استفاده قرار می گیرد عبارت است از :

۱) ۱- (۲، ۵ دی فنوکسی فيلا زول)

۲) نفتال که به غلظت ۲ قسمت در میلیون مصرف می شود .

مواد رنگی را می توان همراه با مواد چرب کننده و ضد عفونی در یک زمان مصرف کرد .

بسته بندی

رعایت اصول بهداشت ، محافظت بهتر محصول و راحتی حمل و نقل آن ایجاب می کند که محصول در بسته های متناسب با شرایط خاص آن بسته بندی شود . قبل از جنگ جهانی اول ظروف چوبی برای بسته بندی محصول مورد استفاده قرار می گرفت و از زمان جنگ جهانی دوم به بعد، حمل و نقل برخی از میوه ها در ظروف استانده (استاندارد شده) و آماده ای مانند بوشل (تقریباً معادل ۳۶ لیتر) صورت گرفت . بوشل دارای وزن زیادی و نسبتاً سنگین و پر هزینه است. شکل آن مناسب حمل و نقل نیست و مخصوصاً در موقع بارگیری در کامیون ها ، مقداری از فضای کامیون بی مصرف می ماند و میوه های داخل بوشل خراش بر می دارد و به همین دلیل ، بوشل به کنار گذاشته شد و اینک از کارتن های مقوایی و یا جعبه هایی از جنس پلاستیک و یا چوبی نازک استفاده می شود . موادی که برای بسته بندی به کار می رود باید با نوع محصول سازگار باشد؛ مثلاً طالبی را قبل از بسته بندی چرب می کنند تا در مقابل رطوبت مقاومت نماید ، سپس آن را در کارتن های فیبری سبک بسته بندی می کنند. از کاغذهای چرب ، مقوا، لایه های سلوفان و پلاستیکی برای بسته بندی محصولاتی مثل سیب ، پرتقال و خرما استفاده می شود . وجود سوپرمارکت ها ، نیاز به بسته بندی تمیز و بهداشتی محصولات را زیادتر کرده است. بسته بندی محصولات بهتر است در کارگاه های مجهز صورت گیرد؛ این کارگاه ها را می توان زیر نظر شرکت های تعاونی که زارعین عضو آن هستند و یا شرکت های تجاری که در کار خرید و فروش میوه ها می باشند اداره کرد .

در طول مدت بسته بندی ، میوه های بسته بندی نشده ، و نیز کارتن هایی که، جهت صادرات ، آماده انتقال به انبارهای اصلی و با کامیون و کشتی هستند در دماهای پائین نگاهداری می شوند. بطور کلی ، شرایط انبار و وسیله حمل و نقل میوه باید دارای شرایط مناسب (دما و درجه رطوبت نسبی ) و فراخور میوه مورد نظر باشد تا کیفیت میوه حفظ شود . لذا، اگر عملیات برداشت ، آماده کردن جهت بسته بندی و توزیع زیر نظر یک شرکت اداره شود بازده کار بیشتر بوده و بی نظمی و یا اشکال کمتری در کارها دیده می شود . بسته های میوه باید دارای مشخصاتی مانند وزن ، نوع میوه، درجه (عالی ، یک یا ۲) نام شرکت تولید و موسسه بسته بندی باشد. شرکت یا موسسه ، مسئولیت هرگونه عیب یا تباهی مهار، پذیری که مهار یا کنترل نشده است را به عهده دارد .

تمامی حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به شرکت گلستان موج است.

استفاده از مطالب این بانک با ذکر منبع و لینک دادن به بانک بلامانع می باشد.

گلستان موج صرفا یک فضای مجازی نیست!!