اصول هرس و تربیت

اکثر گیاهان باغبانی ، بخصوص چند ساله های چوبی ، اگر تحت شرایط محیطی مناسب بدون دخالت انسان رشد کنند ، پس از چند سال تبدیل به درختان و یا درختچه هایی با شاخ و برگ متراکم خواهند شد که چه از نظر میزان و کیفیت باروری و چه از نظر شکل ظاهری مطلوب نخواهند بود. در اینگونه گیاهان شاخه ها ، مزاحم رشد همدیگر بوده، دچار پیچیدگی ها و خمیدگی های غیر طبیعی می شوند. از طرفی چون، به دلیل پر برگی، نور کافی به داخل تاج گیاه نمی رسد به تدریج برگ ها و شاخه های وسطی تاج خشک می شوند و از بین می روند و تولید گل و میوه محدود به سطح خارجی تاج گشته میزان محصول کم می گردد. برای جلوگیری از این امر و ایجاد شکل و حالت مناسب در گیاه، باید آنرا هرس و به نحوه دلخواه تربیت کرد.

هرس کردن

بطور کلی ، هرس عبارتست از قطع کامل یا جزیی شاخه ، ریشه، پوست ، برگ و یا گل و میوه بمنظور تحت تاثیر قرار دادن و هدایت نحوه رشد و باروری گیاه . هرس یکی از عملیات مهم باغبانی است که از حدود سه هزار سال قبل شناخته شده و مورد استفاده قرار می گرفته است. دلایل و فواید هرس کردن را کلاً می توان به شرح زیر خلاصه نمود:

١- حذف شاخه های مزاحم ، خشک شده ، آفت زده و مریض و شکسته جهت حفظ و تامین سلامت گیاه.

۲- ایجاد شرایط مناسب جهت ورود نور و هوا به داخل تاج و خلوت ساختن نقاط شلوغ و متراکم آن بمنظور ایجاد امکان تولید محصول بیشتر و مرغوب تر.

٣- ایجاد شکل ویژه در تاج گیاه؛ این امر بویژه در میوه کاری و نیز در شکل سازی گیاهان جهت تزئین باغ و باغچه از اهمیت خاصی برخوردار است.

۴- ایجاد تعادل بین شاخ و برگ و ریشه ، بخصوص در هنگام نشاء کاری و جابجا کردن گیاه ، جهت تضمین موفقیت و ایجاد امکان رشد اولیه سریعتر برای گیاه .

۵- جوان ساختن درختان مسن از طریق حذف شاخه های پیر و وادار کردن درخت به تولید شاخه های جدید ، جهت بالا بردن قدرت باردهی آن.

۶- جلو یا عقب انداختن باروری گیاه و تنظیم گلدهی و ایجاد تعادل بین رشد رویشی و میزان محصول ، و بالا بردن کیفیت محصول تولید شده .

۷- محدود کردن رشد و کوتاه ساختن گیاه برای تسهیل عملیاتی مانند سمپاشی و برداشت محصول و نیز به دلایل تزئینی .

زمان هرس

بسته به نوع گیاه و هدف از هرس، این کار در دو موقع از سال انجام می شود: یکی هرسی که در هنگام رکود یا خواب زمستانه انجام می شود و هرس سیاه یا هرس زمستانه نامیده می شود و دیگری هرسی که در دوره فعالیت گیاه ، یعنی هنگامیکه گیاه دارای برگ و احياناً گل و میوه است، انجام می گیرد و هرس سبز یا هرس تابستانه نام دارد. در مورد هر دو نوع هرس باید به این نکته توجه نمود که اصولاً هرس، در هر زمان که انجام شود، باعث تاخیر در باروری نهال های جوان و کم شدن محصول درختان بارور می شود. بنابراین، باید در تمام انواع هرس جانب تعادل رعایت گردد و قطع اعضاء گیاه تنها به مقدار لازم و در نهایت احتیاط انجام پذیرد.

هرس های سیاه یا زمستانه

این نوع هرس ها از آنجا که در زمانی انجام می شوند که گیاه فاقد برگ و در حال رکود است بیشتر مرسومند چون اولاً در این هنگام شاخه ها بدون پوشش بوده ، قابل رویت هستند و به راحتی می توان به آنها دسترسی پیدا کرد و آنهایی را که باید بطور کامل و یا جزیی حذف شوند با دیدی باز برگزید؛ ثانیاً چون گیاه در این زمان ، فعالیت حیاتی چندانی ندارد، میزان صدمه حاصله از هرس به حداقل تقلیل می یابد. از هرس های زمستانه می توان هرس های شکل دهی نهال های جوان تازه کشت شده را نام برد. این هرس ها مهم ترین قدم در تشکیل شاخه های اصلی درخت یا بوته آینده به شمار می روند و در حقیقت مبنا و اساس شکل آینده گیاه را تشکیل می دهند. علاوه بر این هرس ها، حذف شاخه های شکسته ، مریض و آفت زده نیز باید در زمستان ، قبل از فعال شدن گیاه ، انجام شود زیرا این نوع شاخه ها معمولاً پناهگاه و منبع انتشار آفات و امراض اند. هرس دیگری که باید حتماً در زمستان انجام شود هرس ریشه است که در قسمت های بعدی شرح داده خواهد شد.

هرس های سبز یا تابستانه

این نوع هرس ها ، گرچه همگی به نام تابستانه خوانده می شوند ، ولی در عمل برحسب نوع ، می توان آنها را از اول بهار تا اواخر تابستان انجام داد . مهم ترین هرس های تابستانه عبارتند از : حذف گل ها و میوه های اضافی که کلاً تنک کردن نامیده می شود ، ایجاد زخم بر روی پوست ساقه ، حذف نرک ها و پاجوش ها ، بریدن قسمت های انتهایی شاخه های سریع الرشد، هرس بوته های زینتی بمنظور حاشیه سازی و ایجاد اشکال تزئینی ، حذف شاخه ها و گل های خشک گیاهان زینتی و بالاخره هرس برگ که در قسمت های بعدی شرح داده خواهد شد.

تمامی حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به شرکت گلستان موج است.

استفاده از مطالب این بانک با ذکر منبع و لینک دادن به بانک بلامانع می باشد.

گلستان موج صرفا یک فضای مجازی نیست!!