انواع انبار

انبارها ، از نظر ساختمانی و نوع تجهیزات ، بسیار متنوع بوده و انواع ساده و ابتدایی تا انبارهای بسیار مجهز و حاوی سیستم های کاملاً پیشرفته خودکار را شامل می شود. ذيلاً بهترین انواع انبار مورد بحث قرار خواهد گرفت.

انبارهای زیرزمینی

حرارت هوای داخل انبارهای زیرزمینی تحت تاثیر حرارت زمین قرار می گیرد. و شدت این تاثیر با مقدار تماس انبار با سطح زمین و حالت عایق بندی آن متناسب است. در اواخر تابستان و اوایل پائیز ، دمای زمین از دمای هوا کمتر است و مقداری از حرارت انبار بوسیله زمین جذب می شود و فضای انبار خنک می گردد. در زمستان ، زمین گرمتر از هوا بوده و مقداری از حرارت خود را به دیوار و از آنجا به فضای انبار زیرزمینی پس می دهد؛ در اثر همین پدیده (جذب و پس دادن حرارت در انبارهای زیرزمینی ) دمای محصولات انبار شده در زیرزمین پائین و نسبتاً ثابت تر از سایر انواع انبارهای معمولی است. معمولاً دمای هوای درونی اینگونه انبارها از ۳ الی ۴ درجه سانتیگراد پایین تر نمی رود و درصد رطوبت نسبی هوای انبار نیز بالاتر از سایر انواع انبارهای معمولی است ، از همین رو محصولاتی که در این نوع انبارها نگاهداری شود کمتر پلاسیده می گردد.

انبارهای معمولی

بیشتر انواع انبارهای معمولی ، با سطح زمین هم کف بوده، معمولاً کف انبارها را به عمق ۳۰ تا ۴۰ سانتیمتر عایق بندی می کنند . عایق بندی دیوار و سقف انبار نیز، در صور امکان ، به ثبوت دمای انبار کمک می کند. این نوع انبارها در مزرعه و یا باغ ساخته شده و هزینه ساختمانی آنها نسبتا کم است و به درد باغدارانی می خورد که تنها صاحب چند هکتار باغ هستند. کار کردن با این نوع انبارها ساده است. در اوایل فصل انبارداری که دمای انبار اندکی بالا می باشد، می توان با گذاشتن چند قالب یخ، دمای هوا را تقلیل داد. در ماه های مهر و آبان، استفاده از مخلوط نمک و یخ می تواند دمای انبار را به حد زیر صفر برساند. هزینه تهیه یخ و مقدار آن بستگی به مدت زمان انبارداری ، اختلاف دمای داخل و خارج انبار و قیمت محصول دارد. کنترل رطوبت و بیماری ها در این نوع انبارها ، به سادگی ممکن نیست و هر ساله در صد قابل ملاحظه ای از محصول تلف می شود .

انبارهای تهويه دار

انبارهای تهویه دار ، نوع پیشرفته انبارهای معمولی هستند دیوارهای انبار عایق بندی شده و در پائین آنها دریچه های تعبیه شده است. در طول فصل پائیز ، هوای سرد شب وارد انبار شده و دمای آنرا در حد نسبتاً پائینی نگاه می دارد (درنقاطی ، مثل مشهد و تبریز ، که سیب بطور تجارتی در سطح گسترده ای به عمل می آید در فصل زمستان که دمای هوای خارج بسیار پائین است دریچه ها را می بندند و در صورت لزوم ، برای گرم کردن (۲ تا ۴ درجه ) انبار، از بخاری استفاده می کنند .

از این نوع انبارها برای محصولاتی مانند سیب ، پرتقال استفاده می شود و مکانیزم تهویه در این نوع انبارها مبتنی بر این اصل است که حجم معینی از هوای گرم (سبک تر) بتواند جای حجمی مساوی از هوای سرد (سنگین تر) را بگیرد. معمولاً، هوای اطراف میوه ها در اثر حرارت تولید شده از تنفس، گرمتر / سبک تر از هوای نقاط دیگر انبار بوده و هوای سرد/ سنگین تر به راحتی جایگزین آن می گردد. خروج هوای گرم از دریچه های بالایی منجر به کمبود فشار در فضا می شود که به نوبه خود مکش ملایمی ایجاد می کند و سبب ورود مقداری هوای سرد به انبار می گردد. جریان هوا در انبار به عواملی چند بستگی دارد. از آن جمله: شکل، اندازه، محل دریچه ها، نیز شدت و جهت جریان توده هوای داخل انبار .

در بعضی از ساختمان ها برای عمل تهویه از بادبزن استفاده می شود .

انبارهای مجهز به دستگاه خنک کننده

استفاده از این نوع انبارها ، در سال های اخیر، در بسیاری از نقاط دنیا متداول شده است. دلایل این امر عبارتند از :
١- توسعه قابل ملاحظه وسائل ساختمانی ، بخصوص مصالح عایق بندی .
۲- ساخته شدن دستگاههای سردکننده برقی کم مصرف و ارزان قیمت .
٣- ساخته شدن انبارهای متحرک مجهز به دستگاه سرد کننده، جهت حمل و نقل محصول از محل تولید به محل انبار، و توزیع سریع آن در بازارهای داخلی و خارجی.
. در ساختمان این نوع انبارها باید به تهویه ، عایق بندی ، کنترل دما، درصد رطوبت نسبی و راحتی تخلیه و بارگیری کامیون ها توجه شود .

انبار با آتمسفر کنترل شده

انبارهای مجهز به وسایل سرد کننده برقی ، علیرغم تمام مزايا ، برای نگاهداری تره بار مناسب نیستند. در سال ۱۹۳۰ در انگلستان متوجه شدند که با تقلیل غلظت گاز اکسیژن و افزایش گاز انیدریدکربنیک هوای مجاور میوه ها و سبزی ها می توان ، برای مدت زمانی نسبتا طولانی ، آنها را نگاهداری کرد. (کم کردن غلظت اکسیژن و زیاد کردن غلظت گاز انیدریدکربنیک، فرایند تنفسی را تقلیل می دهد). وارد کردن این پدیده در انبارهای مجهز به دستگاه سرد کننده، موجد انبارهایی با آتمسفر کنترل شده بود که اساس کار در آنها بر این منوال است که غلظت گاز اکسیژن هوا را از ۲۱ به ۵/۲ الی ۱۰% تقليل داده، در عوض، غلظت گاز انیدریدکربنیک را از ۰۳/۰ درصد به ۲ الی ۱۰% افزایش می دهند. غلظت گازها و دمای انبار و در صد رطوبت نسبی هوای داخل انبار، بستگی به نوع محصول و مدت زمان انبارداری دارد.

ساختمان این نوع انبارها ، گذشته از اینکه باید در مقابل حرارت و رطوبت عایق و مقاوم باشد، باید در برابر گازها هم نفوذناپذیر باشد تا بتوان در آنها ، گازهای اکسیژن ، انیدریدکربنیک و ازت را در غلظت های دلخواه نگاه داشت. البته، استفاده از انبارهای با کنترل آتمسفر نیز خالی از اشکال نیست و اغلب ، اثرات نامطلوبی بر روی محصول ایجاد می کند که از آن جمله است: تبدیل نشاسته به قند (سیب زمینی ) ، و تبدیل قند به نشاسته (ذرت شیرین ) ؛ غلظت زیاد گاز انیدریدکربنیک نیز اثرات نامطلوبی بر روی مقدار اسیدهای موجود در بافت محصول می گذارد. قهوه ای رنگ شدن بافت میوه هایی مانند سیب، در طول دوره انبارداری ، نیز در اثر غلظت زیاد گازانیدریدکربنیک و یا کم بودن غلظت گاز اکسیژن می باشد ؛ این پدیده در اثر تغییرات بیوشیمیائی ماده تانن در بافت میوه بله وجود می آید. در حالت طبیعی ، تانن ها بصورت استریا گلوسید می باشند. اگر این مواد در طول دوره انبارداری ، هیدرولیز شوند، ماده ای سمی ایجاد می شود که به عنوان یک ماده اولیه، منجر به آغاز فرایندهای آنزیمی قهوه ای شدن بافت ها می گردد. در این تغییر رنگ، فرایندهایی مانند اکسیداسیون آنزیمی ، اکسیداسیون شیمیایی ، تغییرات غیر اکسیداسیونی و نیز پلیمریزاسیون آنزیم هایی مانند فنولازها ، پراکسید ازت ها دخالت دارند. ایجاد رنگ قهوه ای ، معمولاً ، همراه با پاره شدن یاخته ها و آبکی شدن بافت میوه ها می باشد.

انبارهای کم فشار

اخيراً در انبارهای ثابت و متحرک ، جهت حفظ و نگاهداری محصولات ، روش جدیدی مورد استفاده قرار گرفته است؛ در این نوع انبارها ، فشار اتمسفر داخل انبار را با خارج کردن مقداری از هوای آن ، بطور دلخواه ، تقلیل می دهند. هزینه ساختمانی این انبارها گران و کار کردن با آنها تا اندازهای مشکل است. این انبارها را به نام های: انبار فرو فشار ، انبار کم فشار ، انبار زیر فشار اتمسفری و انبار خلا می شناسند.
مهم ترین کاربرد این انبارها ، نگاهداری میوه های نارس و گل های بریدنی می باشد. در این سیستم ، گاز اتیلن (عامل رسیدن و پیری) که درون بافت محصول تولید شده، قبل از تجمع و یا ورود به واکنش های پیچیده شیمیایی ، در فضا منتشر می شود و غلظت آن در داخل بافت بسیار پائین می آید.
با استفاده از این نوع انبارها ، می توان طول عمر محصولات را به ۵ الی ۸ برابر طول عمر آنها در انبارهای سرد افزایش داد.

روش های دیگر نگاهداری محصولات

هر ساله کارخانه های صنایع غذایی مقدار قابل ملاحظه ای از محصولات باغبانی را بصورت سبزی خشک، کنسرو ، مربا ، سبزی و میوه یخ زده به بازار عرضه می دارند. در این مبحث بطور مختصر به روش خشک کردن این محصولات اشاره می شود .
خشک کردن
خشک کردن محصولات باغبانی یکی از قدیمی ترین روش های نگاهداری است . گرفتن آب از محصول ، باعث بالا رفتن غلظت مواد قندی و متوقف شدن فعالیت های حیاتی و جلوگیری از فساد آنها می شود (برگه ، انجیر خشک، کشمش و خرمای نصب ). محصولات را می توان یا بطور طبیعی (در آفتاب یا سایه) با استفاده از حرارت محیط خشک کرد و یا مصنوعاً، با استفاده از حرارت ایجاد شده توسط برق و یا سوخت مواد مختلف ، انجام داد . روش های مصنوعی گرچه پر هزینه تر است اما سرعت عمل آن بیشتر است و با استفاده از آنها، می توان رطوبت محصول را در حد دلخواه تثبیت کرد. در سیستم های مصنوعی ، دمای مناسب برای اکثر میوه ها ۶۰ درجه سانتیگراد است و رطوبت محصول از ۲۰ یا ۶۰% به ۱۵ یا ۲۵% تقليل می یابد. در مورد سبزی ها، به منظور حفظ مرغوبیت و ارزش غذائی ، ابتدا باید محصول را در آب جوش وارد ساخت تا فعالیت آنزیم های آنها متوقف شود، سپس آنها را به تدریج در دماهای نسبتاً پایین خشک کرد.

تمامی حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به شرکت گلستان موج است.

استفاده از مطالب این بانک با ذکر منبع و لینک دادن به بانک بلامانع می باشد.

گلستان موج صرفا یک فضای مجازی نیست!!