فضای سبز

شکل سازی یکی از هنرهای باستانی است که ریشه در تاریخ اقوام کهن خصوصاً ایتالیا دارد و باغهایی را تربیت می کرده اند که هیچ گیاهی از مسیر عادی رشد خود پیروی نمی کردند و اصولاً در باغهای رسمی در قرون ۱۶ و ۱۷ میلادی مرسوم بوده است. شکل های ایجاد شده مانند اشکال حیوانات و پرندگان و حتی مجسمه های انسانی و اشیایی مانند میز و صندلی است.
اصولاً فرم غالب شکل سازی (کروی، مخروطی، هرمی، مکعبی( است اما مجسمه های جانداران به صورت غیرهندسی در بعضی از پارکها یافت می گردد. بعضی از باغبانان بر این عقیده هستند که شکل سازی خیلی سخت و زمان بر است با وجودیکه دانش باغبانی نوین و استفاده از گیاهان سریع الرشد و اسکلت سازی پیش ساخته تا حدودی این شکل را حل کرده است و اگرچه مدت زمانی بین ۱۰-۵ سال برای شکل دهی طول می کشد اما لذت مشاهده زیبایی آن ارزش آن صبر و حوصله را دارد.
در این هنر انتخاب گیاه از نقطه نظر شکل پذیری، تراکم برگها و شاخه ها، اندازه برگها براق یا مات بودن آنها، سرعت در رشد از عوامل مهم و تعیین کننده هستند.محل گیاه و زمینه ای که آن گیاه در آن قرار دارد عامل مهم دیگر است که برای ایجاد تضاد رنگ زمینه اعم از چمن، سنگریزه گیاهان سبز رنگ و یا رنگین برگ اطراف گیاه مورد عمل تاثیر یه سزایی دارد. شکستن دید افقی و تبدیل آن به دید عمودی با موج و فرم دادن و تبدیل خط مستقیم به منحنی از ظریف هارهایی است که در هرس شکل دهی انجام می گیرد به طوریکه این هنر ساختن مجسمه زنده نام گرفته است.

شکل دهی ساده را می توان با هرس های مخصوص انجام داد اما در شکل های پیچیده و شکل دار باید از اسکلت فلزی و یا چوبی و یا مخلوطی از هر دو استفاده کرد:
گیاهان مورد استفاده برای شکل سازی متنوع هستند. اگرچه هرچه سرعت بیشتر باشد کار زودتر نتیجه می دهد اما گیاهانی که رشد سریع دارند به علت اینکه زودتر خود را به بالا می کشند بافت آنها نرم بوده و خشبی بودن لازم را ندارند و نهایتاً شکل پذیری آنها کمتر بوده و خوب حالت نمی گیرند. اینگونه گیاهان برای شکل های ساده تر مانند پرچینهای حاشیه ها مناسب تر هستند، نمونه بارز آنها ترون است که دیوارهای سبز و حاشیه خیابانها از این نوع است و عیب آن همین سریع الرشد بودن آن است بطوریکه در طول بهار و تابستان با رشد سریع شاخه ها احتیاج به شکل دهی ومراقبت دائمی دارد.گونه برگ بو به علت اینکه نه خزان کننده کامل و نه همیشه سبز کامل است در زمستان منظره چندان مناسبی ندارد. گونه های کند رشد مانند شمشادها برای شکل های پیچیده مناسب تر هستند زیرا زمان زیادی برای کامل شدن شکل لازم است و بالطبع مراقبت زیادتری را طلب می کند و نهایتاً شکل حالت توپر و منسجم تر به خود می گیرد و بافت ها سفت و خشبی تر هستند. برای ساختن مجسمه ها و شکل های کوچک تا ۱ تا ۲ متری و همچنین مجسمه های داخل گلدانی می توان از این گونه ها استفاده کرد بارزترین نمونه آنها برگ بو هستندکه زمان لازم بر حسب اندازه، شکل پیچیده بودن و شرایط رشد متغیر استگونه های بلوط که پهن برگ هستند برای اشکال کروی و ساده مورد استفاده دارند.برحسب اینکه به چه تعداد گیاه برای شکل مورد نظر احتیاج باشد بصورت انفرادی و گروهی کاشت می گردند برای مثال در صورتیکه یک شکل ساده کروی از یک گیاه مورد نظر باشد بالطبع گیاه باید انفرادی کشت گردد اما نوارهای حاشیه و یا شکل پرندگان و حیوانات با توده ای از گیاهان امکان پذیر است. مسئله مهم در کاشت گروهی اینست که در صورتیکه برای شکل مورد نظر یک رنگ در نظر گرفته شده باشد باید کلیه گیاهان مورد کاشت به طور خالص از یک واریته و از یک مجموعه تهیه شده باشند یا به عبارت دیگر همه آنها از یک قلم یا یک گیاه تکثیر شده باشند اما بعضی مواقع برای تضاد رنگها درست برعکس این روش عمل می گردد یعنی از دو واریته یک گونه برای مثال واریته برگ بو با رنگ طلایی خود می تواند با واریته معمولی با هم دو رنگ مقایسه ای در شکل بسازند گیاهانی که در حاشیه ها و دیوارها با رشد فوق العاده خود حوزه دید را محدود کرده و از شکل طبیعی خود خارج شده و سایه زیادی تولید کرده اند با شکل دهی و کوتاه کردن آنها می توان این نواقص را برطرف کرد در بعضی موارد می توان ارتفاع بوته ها را به نصف تقلیل داد و با شاخه های جدید شکل دهی را شروع کرد.
مواظبت تغذیه مرتب با یک مخلوط کامل کود در اواخر زمستان، حذف گیاهانی که از نظر شرایط محیطی با گیاه اصلی و مورد نظر رقابت می کنند از مهمترین موارد نگهداری است:
باید یادآوری کرد که بهترین گیاه اگر تحت هر شرایطی با گیاه اصلی رقابت می کنند باید حذف گردند، برای مثال گیاهان بالا رونده مانند عشقه در اطراف گیاه تولید مزاحمت می کنند و با بالا رفتن خود از تنه گیاه اصلی کار شکل دهی را مشکل و متوقف می کنند، برف سنگین باعث شکستن شاخه ها می شوند و باید در نهایت ملایمت برف تکانی شوند، هرس شاخه های اضافی و بیرون زده شده در نیمه دوم تابستان (مردادماه) انجام شود، اما در مورد گیاهان سریع الرشد مانند ترون در اواخر بهار و تابستان هرس لازم است. باید مواظب بود که آفتاب شدید تابستان وسط گیاهان لخت شده که قبلاً در زیر سایه شاخه ها بودند را نسوزاند که باید حتماً در اینگونه موارد هرس و سربرداری را تا آخر شهریور به تعویق انداخت، قیچی مورد لزوم باید کاملاً تیز باشد تا شاخه ها جویده نشوند، در شکل های بزرگ غیرهندسی و حاشیه های طولانی از قیچی الکتریکی استفاده می گردد اما آنهایی که شکلهای هندسی مانند مخروطی و هرمی دارند کار مشکل است و شکل سازی بدون قالبهای فلزی و یا چوبی از قبل تهیه و نصب شده تقریباً امکان ندارد. به طورکلی با دست هنرمندانه آرایش بهتری صورت می گیرد، در طول سال به طور دائم باید مواظب شکل بود چون ممکن است شاخه های زیادی گیاه را از شکل خارج سازند و کوچکترین قصور و قطع و آرایش بی رویه ممکن است برای ترمیم سالها زمان لازم داشته باشد.

انواع روشهای توپیاری :

۱٫ free-form فرم آزاد
در مورد درختان و درختچه ها( گیاهانی که قادرند روی پایه خود بایستند .) اجرا میشود .
۲٫ shrub
معمولا در گیاهانی که بصورت طبیعی نمیتوانند روی پایه ی خود بایستند و نیاز به قیم دارند انجام میگردد .
۳٫ sphagnum topiary
یاهان روی محیط کشت خزه قرار داده می شنود .
در فرم آزاد ، معمولا قسمتهایی که میخواهند هرس شود را با بند می بندند تا مسیر قیچی زدن مشخص شود . معمولا در خزانه صورت میگیرد و بعد از آماده شدن به هوای آزاد منتقل میگردد . بذر را باید بر مبنای شکل ، دور گیاه بست مثلا اگر شکل مارپیچ مورد نظر ماست باید بند را بصورت مارپیچ دور گیاه ببندیم .
خانواده سرو به خاطر هرس پذیری خوبی که دارند برای توپیاری مناسب ند در صورتیکه خانواده کاچ چنین ویژگی ندارد .
shrubبرای شکلهایی که جزییات بیشتری دارند مثل شکل حیوانات استفاده میشود .از فریم های شکلی استفاده میکنند و روی آنها از کشت گیاهی استفاده میشود .
به ازای هر نقطه اتصال فریم با زمین یک گیاه کاشته میشود ( گیاهانی مانند پیروکانتا ، شمشاد ، مورد و… مناسبند )و با نخهای پلاستیکی شاخه ها را روی فریم وصل میکنیم و به جهت خاص هدایت میکنیم . معمولا در خزانه گذاشته و بعد از تکمیل به مکان اصلی منتقل میشوند .
توپیاری در مناطقی قرار میگیرد که خود مرکز توجه باشد همانند محوطه وسیع چمن کاری شده .
Sphagnum هنگامی استفاده میشود که بخواهیم خیلی سریع به نتیجه برسیم .در این حالت نیز از فریم هایی استفاده میشود و داخل فریمها را با خزه های فشرده پر میکنیم و اضافات آنها را میگیریم ..سپس قلمه های ریشه دار گیاهان را درون این خزه ها فرو میکنیم . در واقع محیط کشت ما خزه است و گیاهان در خاک حضور ندارند و ما خیلی سریع به نتیجه دلخواه میرسیم .با این روش میتوان در یک روز به یک توپیاری کامل دست پیدا کرد و آن را به زمین اصلی انتقال داد .

تمامی حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به شرکت گلستان موج است.

استفاده از مطالب این بانک با ذکر منبع و لینک دادن به بانک بلامانع می باشد.

گلستان موج صرفا یک فضای مجازی نیست!!