نور بنفشه آفریقایی

از آنجایی که بنفشه آفریقایی یک گیاه گل دهنده است، به محض اینکه از گل می رود موجب دلخوری صاحبش می گردد. ممکن است شما در خانه گیاهان برگ سبز داشته باشید که گل دهنده نیستند ولی چون روز اول بنفشه آفریقایی را با گل های زیبا و ظریفش خریداری کرده اید از آن توقع گلدهی در ۴ فصل را دارید. حق هم دارید.

تفاوت بوته بنفشه آفریقایی که مرتب گل می دهد با آن دیگری که از گل دادن باز ایستاده و یا دیر به دیر گل می دهد عمدتا در یک کلمه خلاصه می شود. نور

نور کافی مهمترین شرط داشتن بنفشه آفریقایی پر گل و سالم است. این گیاه در صورت برخورداری از نور مناسب تقریبا تمام سال پر از گل های زیبا خواهد بود. حال ببینیم که چرا نور برای پرورش بنفشه آفریقایی و در کل، گیاهان تا این اندازه اهمیت دارد.! |

نور نقش بسزایی در فتوسنتز دارد.

گیاهان تنها موجودات زنده ای بر این کره خاکی هستند که بصورت مستقیم از نور خورشید استفاده می کنند. گیاه نور را تبدیل به انرژی شیمیایی نموده و با گرفتن نور پس از یک سری فعل و انفعالات شیمیایی قند هایی میسازد که این قند ها در واقع پایه رشد و نمو و یا هر گونه فعالیتی در گیاه هستند. گیاه از این قند ها برای رشد کردن، برگ جدید دادن، گل دهی، بذر دادن و غیره استفاده می کند. به این فعل و انفعالات شیمیایی که برای تهیه غذا انجام می گیرد فتوسنتز می گویند.

البته نور تنها عامل برای انجام فتوسنتز محسوب نمی شود، ولی مهمترین آنست. فاکتور های دیگری همچون آب، کود، هوا و… در این عمل دخیل هستند ولی با وجود نقش دیگر عوامل عمل فتوسنتز بدون نور هرگز امکان پذیر نخواهد بود.

برگ بنفشه آفریقایی ۸۰ تا ۸۵% از نور تابیده شده به آنرا جذب می کند. ۱۰ تا ۱۵%  را منعکس و حدودا ۵% آن نیز از برگ های ظریف بنفشه آفریقایی عبور می نماید.

توجه کنید که برای پرورش بنفشه آفریقایی هم مقدار نور مهم است هم تعداد ساعات نوردهی. در خانه منبع اصلی نور پنجره بوده و بالطبع محل نگهداری بنفشه آفریقایی نیز به حساب می آید.

در اینجا به اختصار توضیحاتی در باره وضعیت نور پنجره ها داده می شود ولی توجه کنید که این توضیحات و تقسیم بندی پنجره ها به شمالی و جنوبی و… اندکی کلیشه ایست زیرا که بدلیل تفاوت وضعیت ساختمان ها ممکن است در جلوی پنجره ایکه ما در اینجا از آن بعنوان پنجره خوب یاد می کنیم سایبان بزرگی باشد و یا شیشه های پنجره شما رفلکس و یا به رنگ قهوه ای باشد. این قسمت را بخوانید و خود در مورد خوب بودن و یا بد بودن وضعیت نور پنجره خانه تان تصمیم بگیرید.

پنجره جنوبی: بهترین نور، آفتاب پنجره جنوبی است که از پشت پرده توری بر روی گیاه بتابد       (مراقب درجه حرارت باشید).

پنجره شرق: نور این پنجره هم مناسب است. آفتابی که در صبح زمستان از پنجره شرقی بر روی گیاه می تابد(در صورتیکه مراقب درجه حرارت باشید) نه تنها ضرری ندارد بلکه مفید بوده و باعث رشد خوب و گل دهی بیشتر خواهد شد.

پنجره غربی: این پنجره نیز در زمستان آفتاب مستقیم مفید دارد. در زمستان چنانچه در آخر و نزدیک غروب آفتاب بر روی بوته های شما بتابد بنفشه آفریقایی های شما را پرگل تر خواهد در سایر فصول بهتر است آفتاب از پشت پرده توری بتابد.

پنجره شمالی: این پنجره خیلی پر نور نیست و در روزهای ابری منبع نوري خوبی محسوب نمی شود. لذا در استان هایی که روز های ابری زیادی دارند نور کافی نداشته و در نتیجه دم برگ ها دراز و بوته ها کم گل و یا بی گل می شوند.

نکاتی ساده ولی پر اهمیت برای نگهداری بنفشه آفریقایی در کنار پنجره: ( پرورش با نور طبیعی):

برای اینکه بهترین استفاده را از نور طبیعی بنمایید بنفشه آفریقایی ها را حداکثر در فاصله ۳۰-۴۰ سانتیمتری پنجره قرار دهید. شب هنگام در زمستان مراقب سرما و سوزی که از پنجره عبور کرده و وارد می شود باشید حتما هنگام شب پرده ها را بکشید تا جلوی سوز سرما گرفته شود. اگر خیلی درکنار پنجره سرد می شود، بخصوص در مناطق سردسیر کشورمان ، شب هنگام جای بنفشه ها را تغییر داده و کمی عقب تر بیاورید زیرا که سرمای بیش از حد می تواند از یک شب تا صبح بنفشه آفریقا عزیز شما را نابود کند.

بالاترین تغییرات درجه حرارت همیشه در کنار پنجره اتفاق میافتد.

در زمستان وقتی هوا ابری می شود و شدت نور کاهش می یابد حتما در طول روز بوته های خود را به پنجره یعنی منبع نور نزدیک تر کنید. در فصل سرما حتما شیشه ها را تمیز نگهدارید زیرا که گرد و غبار و یا لک های روی شیشه از عبور نور کافی جلوگیری می کنند.

اگر بنفشه آفریقایی های خود را در پشت پنجره آشپز خانه نگهداری می کنید مواظب چربی روی شیشه که حاصل پخت و پز است باشید. شیشه پنجره آشپزخانه بیشتر از سایر پنجره ها در معرض آلودگی و در نتیجه کاهش نور می باشد.. در هنگام قرار دادن بوته ها توجه کنید که از سطح پنجره پایین تر نباشند زیرا که نور کمتری دریافت خواهند کرد و برگ ها به سمت نور خود را بالا خواهند کشید.

رویهم رفته از هر پنجره ایکه نور کافی نداشته، سایبان دار و یا تحت پوشش درختان انبوه است بپرهیزید. یک نکته را لازم می دانم متذکر شوم توجه داشته باشید پنجره شمالی با شیشه رفلکس نور کافی برای بنفشه آفریقایی را نمی تواند تامین کند.

اگر پنجره آفتاب مستقیم دارد حتما از پرده توری برای تعدیل کردن آن استفاده کنید. اگر نور آفتاب بر روی بوته های شما به خصوص در فصل تابستان بتابد برگ ها گرم شده و در نتیجه آب سلول های برگی تبخیر می گردد. در صورتیکه مقدار آب تبخیر شده زیاد باشد صدمه ای که به برگ ها می خورد جبران نا پذیر خواهد بود. این زمان است که شما لکه های قهوه ای خشکی را بر روی برگ می بینید. این صدمه چنانچه خاک خشک باشد شدید تر می گردد.

اگر برای پرورش بنفشه آفریقایی های خود با نور طبیعی دچار کمبود جا شده اید می توانید یک باغچه پنجره ای برای خود درست کنید. در جلوی پنجره ( از داخل ساختمان ) با فواصل ۵۰ سانتیمتر طبقات شیشه ای نصب کنید و بوته ها را بر روی آنها قرار دهید. به این ترتیب مقدار فضای شما چند برابر می شود. البته نکته بسیار مهمی را در اینجا بایستی یاد آور شویم و آن اینکه مراقب استحکام طبقات باشید که طاقت نگهداشتن وزن بوته ها را پس از آبیاری که خاک سنگین می شود داشته باشند.

تا اینجا در باره مقدار نور صحبت کردیم. تعداد ساعات نور دهی را در این قسمت دنبال میکنیم.

تعداد ساعت نوری که از پنجره بر گیاه می تابد در فصول مختلف سال تغییر می کند و بستگی به طول روز دارد. طول روز برای گیاهی که از پنجره نور می گیرد محدود می باشد ولی از یک پنجره خوب اکثراً  نورکافی به گیاه می رسد.

به طور کل میزان نیاز بنفشه آفریقایی برای سالم بودن و گل دادن بین ۱۰-۱۲ ساعت نور دهی است.

در استان های شمال غربی و شمال شرقی کشورمان که عرض جغرافیایی ۳۷-۴۰ درجه می باشد در طول زمستان طول روز کوتاه وشدت نور کم خواهد بود در نتیجه اگر در این مناطق هستید توجه کنید که در زمستان از پنجره های پر نور تر برای نگهداری و پرورش بوته هایتان استفاده نمایید. البته به هر حال ۸-۱۲ ساعت نور را خواهید داشت.

در استانهای جنوبی که عرض جغرافیایی بین ۲۵-۳۰ درجه می باشد بندرت ممکن است نور پنجره کفایت نکند و در نتیجه بالاترین فاکتور را برای گلدهی دارا می باشد. در استان های جنوبی احتمال اینکه پایین بودن درجه حرارت شب هنگام در کنار پنجره صدمه زننده باشد خیلی کم است . (با این حال هشیار باشید) در حالی که در استان های سرد کشور درجه حرارت پشت پنجره در شب جدّی بوده و می تواند کاملاً کشنده باشد.

بهر صورت نور پنجره تابع زمان و مکان است و کم و بیش از کنترل ما بیرون!

برای اینکه بدانید پنجره منزلتان پنجره مناسبی است یا نه می توانید به نحوه قرار گرفتن برگ های بنفشه آفریقایی توجه کنید.

حالت قرار گرفتن برگ ها و عکس العمل آنها نسبت به نور به شما می گویند که نور چگونه است.

نور کم

برگ ها بسمت بالا می روند و خود را به طرف منبع نور می کشند. دم برگ ها دراز شده و رشد گیاه بسیار کند می گردد. در نتیجه از میزان گلدهی تا حد صفر کاسته می شود. دم گل ها و دمبرگ ها نازک می شوند. در این حالت اگر مراقب آبیاری نباشید و احیانا بیش از نیاز گیاه آب بدهید بوته دچار پوسیدگی ریشه و ساقه شده و نهایتا می میرد. زیرا وقتی نور کم می شود فعالیت گیاه کم شده و در نتیجه بوته آب کمتری را مورد استفاده قرار می دهد و در نتیجه آب اضافی گلدان باعث پوسیدگی می شود. به محض مشاهده آثار کم نوری گیاه را به پنجره ( منبع نور ) نزدیکتر کنید.
شدت نور با عکس مجذور فاصله نسبت دارد. این بدان معناست که تغییرات شدت نور با توجه به کم شدن و یا زیاد شدن فاصله از پنجره تصاعدی عمل می کند. ۱۰-۲۰ سانتیمتر نزدیک تر یا دور تر شدن می تواند نور را از کافی به غیر کافي ويا بالعکس تبدیل کند.

نور زیاد

برگ ها کمی زرد شده ، بسمت پایین گلدان خم می شوند و در نهایت برگ های میانی و جوان یعنی تاج گیاه بهم فشرده شده و روشن تر از معمول می شوند. لبه برگ ها به سمت روی برگ می پیچند. برگ های ابلق در اثر نور زیاد سبز شده و از میزان ابلقی آن ها تا حد صفر کاسته می شود. در این حالت گیاه را کمی از منبع نور دور کنید. (نور که کم شود ابلقی بوته مجدداً بر می گردد. سبز کامل شدن آن موقتی است و تغییر ژنتیکی نمی باشد.)

نور کافي

نور کافی عامل گلدهی است. بوته در این حالت متقارن می شود، برگ ها با فاصله مطلوب از یکدیگر و نسبتا افقی قرار می گیرند. اگر از بالا به بوته ای که نور کافی داشته نگاه کنید تعداد دم برگ های کمی را خواهید دید. دم برگ ها زیر پهنک برگ های دیگر قرار می گیرند و دیده نمی شوند و در مجموع بوته خوش رنگ، سالم ، سرحال و شاداب خواهد شد.
بوته ای که در کنار پنجره قرار دارد با توجه به اینکه نور فقط از یک سمت به گیاه می تابد، بسمت نور چرخیده ، متمایل می گردد ، تقارن گیاه بر هم خورده و از زیبایی گیاه کم می شود. برای جلو گیری از چرخش گیاه به سمت نور، اگر برایتان مقدور است هر روز و اگر ممکن نیست در نوبت آبیاری گیاه را ۴/۱دور در یک جهت معين مثلا جهت حرکت عقربه های ساعت بچرخانید تا بوته شما صاف، افقی و استوار مانده و از تقارن زیبایی برخوردار گردد.

استفاده از نور مصنوعی ، چراغ

برای کسانی که پنجره مناسب ندارند ، جایشان در کنار پنجره بعلت محدودیت فضا کفاف تعداد زیاد بوته هایشان را نمی دهد و یا میل دارند در فضاهای دیگری از خانه بنفشه آفریقایی پرورش دهند، و يا می خواهند کنترل بیشتری بر روی رشد بوته های خود داشته باشند، استفاده از نور مصنوعی، چراغ توصیه می شود.
مهمترین عوامل پرورش بنفشه آفریقایی با نور مصنوعی عبارتند از:
• لامپ مناسب
• مقدار نور ( فاصله لامپ تا بوته ها )
• تعداد ساعات نور دهی
از چه لامپی استفاده کنیم:
بهترین لامپی که می تواند برای اینکار مورد استفاده قرار گیرد، لامپ فلورسنت ( مهتابی و آفتابی ) می باشد. این لامپ ها مقرون به صرفه بوده، مقدار بیشتری از انرژی الکتریکی را، ۲۵%، به نور تبدیل می کنند. کمتر از لامپ های دیگر گرم شده و در نتیجه می توانند برای نور دهی به بنفشه آفریقایی مورد استفاده قرار گیرند. توجه داشته باشید که منظور ما مهتابی معمولیست و نه مهتابی کم مصرف یا باریک . انواع کم مصرف آن که باریک هم هستند نور کافی برای بنفشه آفریقایی ایجاد نمی کند.
لامپ های التهابی، یعنی لامپ های کروی شکلی که برای نور دهی منازل استفاده می شوند و نور زرد دارند، بدلیل تولید حرارت بالا و نور کم برای بنفشه آفریقایی مناسب نمی باشند. این لامپ ها حدود %۵ از انرژی الکتریکی را به نور تبدیل کرده و مابقی یعنی ۹۵% را به حرارت مبدل می سازند. در نتیجه می بینیم که لامپ فلورسنت ۵ برابر بیشتر از لامپ التهابی برای پرورش گیاه نور
تولید می کند.

قفسه نور مصنوعی

طول قفسه نور مصنوعی باید حدودا ۱۲۵ سانتیمتر در نظر گرفته شود زیرا که طول قاب مهتابی در حدود ۱۲۰ سانتیمتر می باشد. عرض کف قفسه می تواند ۵۰-۶۰ سانتیمتر باشد. ارتفاع هر یک از طبقات قفسه از بالای قاب تا کف قفسه باید ۵۰ سانتیمتر در نظر گرفته شود.
از دو لامپ فلورسنت (یکی مهتابی و یکی آفتابی بهتر است ، ظرافت کار را بالا می بردید) استفاده نمایید بطوریکه با فاصله ۱۵ سانتیمتر و موازی یکدیگر قرار گیرند. فاصله مهتابی تا کف قفسه حدود ۳۵ سانتیمتر می شود.
با توجه به اینکه لامپ مهتابی ثابت است، بوته های مختلف، بخصوص در گلدان های کوچک و بزرگ فاصله یکسانی با مهتابی ندارند می توانید با قرار دادن ظروف مناسب در زیر بوته هایتان فاصله آن ها را تا منبع نور (لامپ) کاهش دهید. این مسئله بخصوص در مورد مینیاتورها و نیمه مینیاتور ها باید انجام شود زیرا که ارتفاع کمتری نسبت به بوته های استاندارد دارند.
نکات بسیار مهم پرورش بنفشه آفریقایی با نور مصنوعی:
محل قرار گرفتن بوته ها در قفسه: لامپ مهتابی به طول خودش که ۱۲۰ سانتیمتر می باشد و به عرض قفسه که ۵۰-۶۰ سانتیمتر است نور مفید می پاشد. حال ببینیم بوته های بنفشه آفریقایی را به چه ترتیبی بچینیم تا بیشترین استفاده را از تابش نور ببریم.
بنفشه آفریقایی هایی که برگ های تیره و یا گل های تیره رنگ دارند (مثل نیمه شب) نسبت به بوته هایی با برگ های روشن تر و گل های روشن (بهار زندگی ، عروس) و نسبت به بوته هایی که دارای برگ های ابلق هستند(شادی) به نور کمتری نیاز دارند. لذا سعی کنید بنفشه های با برگ سبز تیره در انتهای لامپ ها قرار گیرند، جاییکه نور کمتری وجود دارد. بوته هایی که برگ های روشن یا ابلق دارند می توانند در جاهایی از قفسه قرار گیرند که نور بیشتری دارد مثل وسط مهتابی ها. توجه داشته باشید که دو سر مهتابی نور کمتری از خود می تاباند.ودر نتیجه بخصوص برای بوته هایی که نیاز کمتری به نور دارند باید استفاده شود. با این کار شما هم از این فضای کم نور تر بخوبی استفاده مینمایید وهم جاهای پر نور تر به بوته های نیازمند تر می رسد.
در هنگام ساخت قفسه توجه کنید که طول قفسه با طول مهتابی متناسب باشد. مهتابی های موجود در بازار با طول های ۶۰ و ۱۲۰ سانتیمتر هستند. شما بر حسب نیازتان طول مهتابی وطول قفسه را انتخاب کنید. قفسه نور مصنوعی میتواند از هر جنسی ساخته شود. چوب ، آلیاژهای مختلف فلزی ، آلومینیوم و…. فقط یک نکته بسیار مهم را در نظر بگیرید. چون ممکن است به هر حال در هنگام آبیاری آب کف قفسه ریخته شود، که در واقع این مسئله اجتناب ناپذیر هم بنظر می رسد، حتمأ جنس کف قفسه را به نوعی انتخاب کنید که در اثر تماس با آب خراب نشود.
تعداد طبقات دلخواه شماست. می توانید قفسه را در ۲ یا ۳ طبقه بسازید. از ساخت قفسه بلند تر از قد خودتان صرف نظر کنید زیرا بوته هایی که در طبقات بالاتر از قد شما هستند بطور قطع از دید شما دور می شوند و در نتیجه از پذیرایی و نگهداری کمتری از جانب شما بهره مند می گردند.
جنس قفسه و استحکام آنرا طوری انتخاب کنید که توانایی تحمل بار به اندازه وزن بوته های شما را داشته باشد. بخصوص وزن بوته ها، که پس از آبیاری بیشتر می گردد، را در نظر داشته باشید.
برای اینکه نور لامپ فلورسنت چشم شما را نیازارد می توانید در دو طرف مهتابی ها بر روی بالای قفسه به ارتفاع ۱۵ تا ۲۰ سانت دو سایبان نصب کنید. در نتیجه لامپ از چشم شما مخفی خواهد شد و نور چشم شما را نخواهد زد. لامپ های مهتابی باید ۱۰-۱۲ ساعت روشن و ۱۲-۱۴ساعت خاموش باشند. چراغ می تواند روز روشن باشد یا شب. تفاوتی در رشد گیاه ندارد. در واقع ساعت خواب یا بیداری گیاه را شما به صلاح دید شرایط خانه تان تعیین می نمایید. بسیاری از افراد دوست دارند که در طول شب چراغی در منزل روشن باشد. این دسته افراد می توانند بیداری بنفشه آفریقایی ها را با خواب خود تنظیم کنند و بسیاری نیز تمایلی به اینکه بعد از تاریکی هوا مهتابی ها روشن باشند ندارند زیرا مثلا نور پردازی خاصی در منزل دارند که با روشن بودن مهتابی ها خراب می شود. در اینصورت چراغ ها را روز روشن کنند. در زمستان هنگامیکه شب ها هوا سرد تر می شود میتوانید قفسه را هنگام شب روشن بگذارید تا کمی هم حرارت اطراف بوته ها را بالا ببرد.
ازروشن گذاشتن دائمی چراغ جدا خودداری کنید.
این کار گیاه شما را در شرایط نامطلوبی قرار می دهد. بسیاری از افراد تصور می کنند اگر چراغ ۲۴ ساعته روشن باشد، رشد بوته ها افزایش می یابد. این در حالیست که بنفشه هر موجود زنده دیگری به خواب نیاز دارد. اگر چراغ ها دائم روشن باشند بوته ها در شرایط نامطلوبی قرار می گیرند. ابتدا در کمال تعجب می بینید که بوته کم گل شده و در ادامه گل از بین می رود و در مراحل پیشرفته تر تعداد خارق العاده ای برگ های ریز تولید می کند که در وسط شبیه کلم به هم می پیچند و در واقع بوته دور انداختنی می شود. بر گرداندن چنین بوته ای به وضع عادی بیش از دو سال زمان نیاز دارد.!
بعضی از مشتریان از ما می پرسند: من بسیار به بنفشه هایم می رسم ، کود می دهم، قفسه نور مصنوعی دارم ولی بوته هایم از گل رفته اند در این موارد در جواب این سؤال: چند ساعت در روز چراغ ها روشن هستند؟ می شنویم: من ۲۴ ساعت چراغ ها را روشن می گذارم که حسابی نور بخورند و رشد کنند.!!!!!
به این دسته می گوییم: دوستان توجه کنند که هیچکدام از ما بچه هایمان را شب بیدار نگه نمی داریم که زودتر رشد کنند و بزرگ شوند.
علت از گل رفتن بوته تحت تاثیر نور دائمی به این شرح است: در زمانی که نور بر روی گیاه می تابد و گیاه بیدار شده، فعال می گردد هورمونی به نام فلورژن در گیاه تولید می شود که فقط یکروز عمر می کند. این هورمون مسئولیت ایجاد گل را بر عهده دارد. در زمانی که گیاه به خواب می رود و حرکت شیره گیاهی کند می شود هورمون فلورژن می تواند بر روی نقاط مستعد گیاه یعنی محل اتصال برگ های جوان به تنه بنفشه آفریقایی اثر کرده موجب ایجاد جوانه غنچه شود. حال در صورتیکه نور بصورت دائمی یا نزدیک به دائمی بر روی گیاه بتابد از یک طرف هورمون ایجاد شده نمی تواند اثر کند چون شبی وجود ندارد و هم پس از یکروز از بین می رود چون عمر کوتاه دارد، نتیجه چه می شود؟

گل بی گل

ملاحظه می کنید که در روش نور دهی مصنوعی نیز باید از طبیعت پیروی کنید. بنفشه آفریقایی گیاه سازگار با شرایط استوایی است و چون در استوا طول شب و روز مساوی است بنابراین شما هم کم و بیش همان شرایط را ایجاد کنید. اجازه دهید گیاه شما شب داشته باشد. ۱۰-۱۲ساعت نوردهی در شبانه روز کافیست. دستتان سبز و بنفشه آفریقایی تان پر گل
توجه کنید سیم کشی قفسه شما به درستی انجام شده و نکات ایمنی را حتما رعایت نمایید
برای سهولت در کار می توانید برای روشن و خاموش شدن چراغ هایتان از یک تایمر استفاده کنید. با تایمر ، بصورت اتوماتیک، لامپ ها سر ساعت معین شده توسط شما روشن می شوند و در سر ساعت معین خاموش می گردند. در نتیجه اگر چند روزی به مسافرت بروید نگران نوردهی بوته هایتان نخواهید بود.
گردگیری هر از گاه لامپ ها را فراموش نکنید زیرا گرد و خاک بر روی لامپ ها می نشیند و در نتیجه نور کمتری از لامپ ها به گیاه می رسد.
اگر بر روی بنفشه آفریقایی های شما آب بریزد نگران نشوید زیرا نور مهتابی برگ یا گل ها را نمی سوزاند و از این جهت بر نور طبیعی برتری دارد زیرا اگر قطره آب بر روی برگ یا گل باشد و در معرض تابش نور مستقیم آفتاب قرار گیرد خواهد سوخت.

تمامی حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به شرکت گلستان موج است.

استفاده از مطالب این بانک با ذکر منبع و لینک دادن به بانک بلامانع می باشد.

گلستان موج صرفا یک فضای مجازی نیست!!

منبع : کتاب پرورش بنفشه آفریقایی به زبان ساده

پرویز پروین مهر | پریسا پروین مهر