عجایب دنیای گیاهان

همانطوری که قبلا گفته شد بنفشه آفریقایی بوسیله قلمه برگ به راحتی تکثیر می شود و گیاهچه حاصله همان خصوصیات بوتهء مادر را دارا می باشد ولی گاهی گیاهان حاصله خصوصیات عجیبی پیدا می کنند که از نظر گیاه شناسی با هم نوعان خود متفاوت می شوند.
تقریبا از هر صد برگ بنفشه آفریقایی که زده می شود یک برگ گیاهچه هایی متفاوت با خصوصیات مادر پیدا می کند یعنی جهش می کند ( جهش: تغییر ژنتیکی) این جهش گاهی به صورت راه راه شدن گل پدیدار می شود. به طور مثال گل بنفش است و از وسط گل تا لبه گلبرگ ها خطی پهن و واضح به رنگ سفید دیده می شود. به این تغییر ژنتیکی و به این دسته بنفشه آفریقایی شیمر می گویند. شیمرها بنفشه آفریقایی هایی هستند با گل راه راه که با قلمه برگ تکثیر نمی شوند یعنی بوته های حاصل از قلمه برگ دیگر گل راه راه تولید نمی کنند. گل های حاصل از بوته بدست آمده راه راه نخواهند بود.
شیمر در اصل یک کلمه یونانی است و به هیولایی افسانه ای اطلاق می شود که سری شبیه شیر ، بدنی شبیه بز دمی شبیه مار دارد. یک هیولای عجیب که اندام های بدنش با هم از لحاظ ژنتیکی هم سان نیستند.
البته متذکر می شویم که همه بنفشه آفریقایی هایی که کل راه راه دارند شیمر نیستند و بعضی می توانند از طریق برگ تکثیر شده و گل راه راه بدهند. آن دسته ای شیمر محسوب می شوند که خصوصیات ژنتیکی آن ها در یک سلول متمرکز نشده است و ژن های رنگ گل در دو جای مختلف قرار دارند ( یک سری در برگ و یک سری در تنه ). وقتی یک برگ از بوته شیمر قلمه زده می شود یکی از این خصوصیت به گیاهچه ها منتقل می شود و در نتیجه گل های حاصله راه راه نخواهند بود. برای اینکه بتوانیم بوته های شیمر را تکثیر کنیم و از گل های زیبایشان لذت ببریم از یکی از سه روش زیر می توانیم استفاده کنیم:
• تکثیر از طریق تاج گیاه
• تکثیر از طریق پا جوش
• تکثیر از طریق دم گل
تکثیر از طریق تاج گیاه و پاجوش را در بخش تکثیر بخوانید. توجه داشته باشید که این روش ها بسیار کند هستند ولی هر که فیل خواهد جور هندوستان کشد !
بوته های دارای گل راه راه به دو دسته تقسیم می شوند: آنهایی که شیمر هستند و آنهایی که شیمر نیستند. آنهایی که شیمر نیستند از راه برگ هم مثل بقیه بنفشه آفریقایی ها تکثیر می شوند و مشکلی نیست. آنهایی که شیمر هستند از راه برگ تکثیر نمی شوند. به این معنی که خصوصیت راه راه بودن گل در برگ وجود ندارد و در نتیجه بوته حاصل از تکثیر برگ ، گل راه راه نخواهد داد و بعبارتی مثل بوته مادر نخواهد شد.
تکثیر از راه دم گل بهترین روش تکثیر بوته های شیمر است چرا که در این روش شما مجبور به سر بریدن گیاه نخواهید شد و برای پا جوش دادن هم صبر نخواهید کرد. احتمال اینکه بوته بدست آمده از راه دم گل شبیه بوته مادری نشود، در حد قابل گذشت، اندک است.

برای تکثیر بشرح زیر اقدام کنید

شاخه گلی را که تازه باز شده است انتخاب کنید و همانطور که به بوته مادر هنوز وصل است گل و غنچه ها را حذف کنید. بطوریکه دم گل و دو برگچه ریزی که به آن متصل است باقی بماند. دم گل را حدود ۷-۱۰ روز بگذارید به همین وضع به بوته باقی بماند تا اندکی چاق شود. از ماندن دم گل به بوته می توان صرفنظر کرد و پس از حذف گل و غنچه بلافاصله کار را ادامه داد.
یک گلدان کوچک انتخاب کرده و اسم بوته را بر روی برچسب مناسب نوشته و به بدنه گلدان بچسبانید.
گلدان را با مخلوط کاشت مناسب قلمه بدون ریشه ونمدار پر کرده ، انتهای گلدان را بزمین بزنید تا خاک بنشیند و با سر انگشتان و با ملایمت اندکی فشار دهید تا جای خالی در خاک نماند. با یک مداد یا دم قاشق چایخوری ویا چیزی مشابه یک حفره به عمق ۲ سانتیمتر درخاک گلدان ایجاد کنید.
حال دم گل را که ۷-۱۰ روز پس از حذف گل ها و غنچه ها به بوته مانده، از بوته مادر جدا کرده و آنرا بطول ۲ سانتیمتر از زیر برگچه های کوچک بصورت مورب، همانطوریکه در مورد برگ می برید، با یک تیغ نو و تیز برش دهید.
دم گل را به هورمون ریشه، در صورتیکه در اختیار دارید، آغشته کنید. از یک قلم موی نرم نقاشی استفاده کنید بطوریکه یک ورقه بسیار نازک پودر یا مایع به انتهای دم گل مالیده شود. این تنها موردی است که استفاده از هورمون ریشه برای تکثیر بنفشه آفریقایی توصیه می شود. اگر هورمون در اختیار ندارید مانعی ندارد بدون هورمون هم کارتان راه میافتد.
دم گل آماده شده را در حفره ایجاد شده در مخلوط کاشت طوری قرار دهید که برگچه های دم گل درست روی مخلوط قرار گیرد.
اندکی کف گلدان را بزمین بزنید و با سر انگشت حفره را ببندید بطوریکه مخلوط کاشت کاملا دم گل را در بر بگیرد.
گلدان را در یک کیسه فریزر شفاف قرار دهید ودرش را ببندید. یا کیسه فریزر را وارونه روی گلدان بکشید و با یک کش سر کیسه را به گلدان محکم کنید. به این ترتیب شما یک گلخانه کوچک درست کرده اید.
حال این گلخانه کوچک را در مکانی نور دار، بدور از کوران و تابش مستقیم آفتاب قرار دهید.
صبر کنید. صبر کنید و صبر کنید. ( صبوری شرط گل بازی است !!!.)
در حدود ۳ تا ۶ ماه بعد ممکن است از بین دو برگچه دم گل، بوته ای ظاهر شود. صبوری کنید تا بوته باندازه کافی بزرگ شود.( در حدود ۴-۶ سانتیمتر قطر ) که بتوانید مانند یک قلمه اداره اش کنید.
بوته را از دم گل جدا کنید و با آن مانند یک پاجوش رفتار کنید. در مخلوط کاشت تازه ، نمدار و مخصوص قلمه بکارید .
بنفشه آفریقایی دارای تنوع بسیار زیاد شکل و رنگ گل هاست . امروزه تنوع رنگ گل ها به قدری زیاد است که خریداران را دچار شگفتی می کند و البته انتخاب را هم مشکل می سازد تنها رنگی که به طور رضایت بخشی هنوز در این گیاه دیده نمی شود رنگ زرد آن است که درست است که به هر حال چند سالیست که رنگدانه زرد ایجاد شده ولی هنوز هم زرد ترین بنفشه آفریقایی تقریبا می توان گفت لیمویی است و نه زرد ما زردترین گل موجود در دنیا را خریداری کرده ایم ولی شاید شما ببینید بگویید وای این که زرد نیست. عکس هایی که گاه و بی گاه در اینترنت می بینید به قدری پررنگ شده اند که برگ ها به سیاهی می زنند. در اینجا به انواع معمول تر گل ها و برگ های بنفشه آفریقایی اشاره می کنیم.

تمامی حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به شرکت گلستان موج است.

استفاده از مطالب این بانک با ذکر منبع و لینک دادن به بانک بلامانع می باشد.

گلستان موج صرفا یک فضای مجازی نیست!!

منبع : کتاب پرورش بنفشه آفریقایی به زبان ساده

پرویز پروین مهر | پریسا پروین مهر